Wit – Han Kang

Uitgelezen: Wit (2017) van Han Kang.

Eerder gelezen van Han Kang: De vegetariër (Man Booker International Prize 2016) en Mensenwerk.

Kathy Mathys schreef over Wit een mooie recensie in de Standaard der Letteren van 12 januari 2018: ‘Kijken met geleende ogen. Het overleden zusje heeft de wereld nooit gezien, taal is haar vreemd. De verteller wil haar de dingen alsnog tonen. In het eerste deel spreekt een ik. In het tweede gaat het over een zij: het dode zusje krijgt de ogen van de verteller te leen.’ (link)

Schutblad: ‘Wit is een boek als geen ander. Het zijn gedachten over een kleur, over de kracht en de kwetsbaarheid van de menselijke geest, en pogingen om nieuw leven te vinden in de as van vernietiging.’

De verteller verblijft met een schrijversbeurs als writer in residence in Warschau. Ze wandelt rond, denkt na en observeert de stad die onder Hitler grotendeels vernietigd werd.

Ook denkt ze aan het eerder geboren kleine zusje dat slecht twee uur leefde en later nog een broertje dat ook stierf, wat haar doet opmerken dat ze niet zou geboren zijn als de twee baby’s vóór haar het gehaald hadden.

Dit zijn de thema’s van WIT:  alle korte teksten zijn verstilde, meditatieve en poëtische reflecties over verlies en vergankelijkheid, van steden en van mensen.

Er is veel witruimte, door de lezer zelf in te vullen.

Toen ze besloot te schrijven over alles wat wit is maakte ze om te beginnen een lijst:
Bakerwindsels
Babyhemdje
Zout
Sneeuw
IJs
Maan
Rijst
Golven
Magnolia
Witte vogel
‘Wit lachten’
Blanco papier
Witte hond
Wit haar
Lijkwade

Enkele fragmenten:

babyhemdje
De moeder had nog geen babykleertjes, het kindje werd te vroeg geboren, van een lapje witte stof naait ze een babyhemdje, dat ook een lijkwade wordt waarin het kindje later door de vader boven op een berg begraven wordt:
‘Er is me verteld dat het eerste kind van mijn moeder nog geen twee uur na de geboorte is gestorven.
Er is me verteld dat het een meisje was, met een gezichtje zo wit als een halvemaanvormig rijstkoekje. Hoewel ze heel klein was, want twee maanden te vroeg geboren, had ze fijne trekken.
Ik zal nooit vergeten, zei mijn moeder, dat ze haar twee donkere ogen opendeed en ze op mijn gezicht richtte’.

rijsthalvemaantjes
‘Voordat ze worden gestoomd zijn de parelwitte deeglapjes zo mooi dat het is of ze niet van deze wereld zijn. Maar later, als ze worden opgediend op een met dennenaalden versierde schaal, vallen ze erg tegen.’
…’Als mijn moeder zei ‘zo wit als een rijsthalvemaantje’, bedoelde ze dus zo’n ongestoomd rijstkoekje, begreep ik.’

moedermelk
 Op de ochtend dat de moeder alleen thuis is, haar echtgenoot gaat met een spade de berg op om het kindje te begraven.
‘Overal in haar lichaamdoen de gewrichten en de gezwollen knokkels pijn. En dan voelt ze voor het eerst warmte in haar boezem toeschieten. Ze komt overeind en knijpt onhandig in haar borsten. Eerst een waterig gelig straaltje, daarna gladde witte melk.’

witte stad
‘Ik zag filmbeelden van deze stad, luchtopnamen die in het voorjaar van 1945 waren gemaakt vanuit een Amerikaans militair toestel…. De ondertitels vermeldden dat de stad na oktober 1944 in een half jaar tijd voor 95% was verwoest. De bevolking was in opstand gekomen tegen de nazi’s, had in september 1944 de Duitse militairen verdreven en voerde een maand lang een burgerbewind – redenen voor Hitler om een voorbeeld stellen en de stad met alle mogelijke middelen finaal van de kaart vegen.’

golf
‘Op deze grens waar water en land elkaar ontmoeten, als we kijken naar de golfbeweging die zich eindeloos lijkt te herhalen (maar die eeuwigheid is een feite een illusie: de aarde zal eens verdwijnen), is het zonneklaar dat onze levens slechts kortstondige ogenblikken zijn.’

zout
Op een dag pakte ze een handje grof zout en bestudeerde het aandachtig. De kristallen bezaten een koele schoonheid, het wit bevatte een zweempje grijs. Voor het eerst werd ze zich echt bewust van de kracht die in deze stof school: de kracht om te conserveren, de kracht om te zuiveren en te helen.’

maan
Als de maan ongewoon groot was liet ze de gordijnen ’s nachts weleens open, zodat het licht diep in de flat scheen. Dan kon ze op  en neer lopen in schijnsel dat uit een enorm wit peinzend gezicht schemerde, in duisternis die uit twee donkere ogen lekte.’

zakdoek
‘Op een middag in de nazomer had ze het gezien terwijl ze langs een afgelegen flatgebouw liep. Op de tweede verdieping was een vrouw bezig de was op te hangen, aan een rek buiten het balkon. Er ontsnapte haar een pluk wasgoed. Eén zakdoek zweefde omlaag, het langzaamst van alles, en belandde uiteindelijk op de grond. Als een vogel met half ingevouwen vleugels. Als een ziel die behoedzaam een plek zocht om neer te strijken.’

suikerklontjes
‘Eigenlijk houdt ze niet zo van zoetigheid, maar bij een schaaltje verpakte suikerklontjes krijgt ze nog steeds het gevoel dat ze naar iets kostbaars kijkt. Sommige herinneringen zijn ongevoelig voor de tand des tijds. En voor sporen van verdriet. Het is niet waar dat alles daardoor kapotgaat.’

ontelbare puntjes zilver
Ze is acht jaar oud en zit met haar oom in een bootje en ziet uit de verre zee ontelbare puntjes zilver aanzwieren:
Op slag is ze haar angst vergeten en staart ze met grote ogen de woelige beweging van die immense glinstering na.
Een school ansjovis, zegt haar oom lachend.’

zand
‘En vaak vergat ze
Dat haar lichaam (ieders lichaam) een huis van zand is.
Dat het is vergruisd en steeds verder vergruist.
En stug door de vingers glijdt.’

wade
Wanneer de verteller een tiener is en vraagt ze haar vader wat hij met de baby deed:
’Ik heb haar in een witte wade gewikkeld, haar naar de berg gebracht en haar begraven.’
…‘Het babyhemdje werd een wade. Haar wikkeldoek een doodskist.’

afscheid
‘Niet doodgaan. In godsnaam, ga niet dood.
Ik doe mijn lippen vaneen en fluister de woorden die jij hebt gehoord toen je je donkere ogen opende, jij die geen weet had van taal. Ik druk uit alle macht op het witte papier. Volgens mij zijn er geen mooiere afscheidswoorden te bedenken. Niet doodgaan. Leef.’

Zo is elke tekst doordrongen van de kleur wit in een teder boek dat raakt en blijft nazinderen…

http://www.kathymathys.nl/han-kang-wit-de-standaard/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s